[] Moslim [] Niet-moslim

In 2050: één op de vijf in Europese Unie moslim’ kopt de Britse krant the Daily Telegraph. Als een gevolg van stijgende immigratie uit moslimlanden en een afnemend geboortecijfer onder autochtone Europeanen zal over veertig jaar twintig procent van de inwoners van de Europese Unie moslim zijn, aldus the Daily Telegraph. De cijfers zijn afkomstig uit eigen onderzoek van de krant. Media en politiek hadden veel aandacht voor de publicatie; zo stelde de PVV Kamervragen naar aanleiding van de cijfers . Maar hoe betrouwbaar zijn deze cijfers?

In de afgelopen jaren zijn vele onderzoeken naar de moslimpopulatie in de Europese Unie gepubliceerd. De concluderende cijfers lopen echter sterk uiteen. Wat volgt is een artikel over de moeilijkheden van het onderzoeken van het aantal moslims in de Europese Unie.

Wie via Google op zoek gaat naar het aantal moslims dat in de Europese Unie woont, zal uiteenlopende cijfers vinden. Zo schat de Amerikaanse denktank Pew Research Centre het aantal moslims in de Europese Unie op 13.6 miljoen , terwijl het Europees Parlement spreekt over 15 miljoen moslims . In een folder van EUMAP, een organisatie die onderzoek doet naar mensenrechten en de rechtsstaat in de Europese Unie, wordt echter uitgegaan van 20 miljoen moslims . De verschillen in deze schattingen lopen wel op tot dertig procent!

Methodiek

Statistieken, zoals de cijfers van deze onderzoeken worden vaak, onterecht, gezien als objectieve data . Het tellen van moslims of pubers is een stuk ingewikkelder dan het tellen van tandenborstels of eieren. Over wat een tandenborstel of een ei is, zijn we het eens, maar wat is eigenlijk een moslim? Bij het houden van een onderzoek over het aantal moslims in de Europese Unie moet dus eerst bepaald worden wat een moslim is en wie er in de categorie moslim valt en wie niet. Deze definities en categorisatie verschillen dus van onderzoek naar onderzoek, en verklaren, ten minste gedeeltelijk, de grote verschillen in schattingen.

Onderzoekers geïnteresseerd in moslims in de Europese Unie lopen ook tegen een ander probleem aan. In de meeste EU-landen wordt de bevolking niet geregistreerd op religieuze overtuiging. In sommige landen, zoals Frankrijk, is het zelfs verboden geregistreerd te worden als moslim, christen of boeddhist. Onderzoekers kunnen hun cijfers dan baseren op etniciteit. Per herkomstgroep wordt er gekeken naar het percentage moslims in het herkomstland. Dit percentage wordt dan toegepast op de herkomstgroep in de EU-landen. Dus: van de Iraniërs levend in Iran is 98 procent moslim, dus van de Iraniërs levend in de Europese Unie is 98 procent moslim. Speculatief is deze methode wel te noemen. Er wordt geen rekening gehouden met een mogelijke over- of ondervertegenwoordiging van christelijke, joodse of seculiere mensen naar de Europese Unie gemigreerde gemeenschappen. Daarnaast worden trends in bekering tot en uittreding uit islam niet weergegeven.

Een andere methode om het aantal moslims in de Europese Unie te schatten, is moskeebezoek of lidmaatschap op islamitische instellingen te onderzoeken. Ook deze methode is echter niet nauwkeurig. Moskeebezoek is niet verplicht en nationale overkoepelende islamitische instellingen zijn schaars.

Een derde methode om het aantal moslims in de Europese Unie te schatten is zelfidentificatie. Bij deze methode wordt er grootschalig geënquêteerd waarbij de ondervraagde kiest wel of niet tot de categorie moslim te behoren. Deze methode is neutraler dan de twee bovenstaande methodes, omdat aan het individu overgelaten wordt te beslissen tot welke categorie men behoort. Hierdoor wordt duidelijk hoe het individu zich religieus identificeert. Maar ook de methode van zelfidentificatie levert moeilijkheden op. Hoe lang zijn deze resultaten immers houdbaar? En hoe stelt men een representatieve doelgroep samen ?

Diversiteit en religiositeit

Het tellen van moslimhoofden is zo makkelijk dus nog niet. Methodes zijn er voldoende, met elk hun bezwaren. Daarnaast kan men zich afvragen wat de onderzoekscijfers voor betekenis hebben. Moslims vormen geen homogene groep met dezelfde ideeën, opvattingen en achtergronden . Wat gecategoriseerd is, is dus een diverse groep waarin de een zich mogelijk helemaal niet ziet als een gelijke, of een medemens, van de ander. Ook over de mate van religiositeit geeft dit soort onderzoek geen inzicht.

‘Cijfers liegen niet’, gaat het gezegde. Uit dit artikel mag echter blijken dat cijfers betreffende het aantal moslims in de Europese Unie niet altijd met de juiste methodiek tot stand zijn gekomen, waardoor hun betrouwbaarheid geschaad wordt.

Bron:

Jeldtoft, Nadia (2009) On Defining Muslims, in Nielsen (red.) Yearbook of Muslims in Europe. pp. 9-15

Door: Loes & Melhat

  1. No trackbacks yet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: